Aktualizacja: w dniu 1 września 2020 r., nowelizacja Ustawy o ochronie praw lokatorów uchyliła wspomniany poniżej art. 24 Ustawy. Nie można więc się już na niego powoływać.
Nadal jednak sąd może przyznać prawo do lokalu socjalnego osobom samowolnie zajmującym lokal na podstawie art. 17 ust. 1a, który brzmi:
Sąd może orzec o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec osoby, która dokonała zajęcia lokalu bez tytułu prawnego, jeżeli przyznanie tego uprawnienia byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione.
Poniżej, archiwalna treść artykułu.
Mieszkańcy, wobec których zostaje orzeczona eksmisja mają w pewnych warunkach prawo oczekiwać, że sąd orzekający o eksmisji przyzna im prawo do lokalu socjalnego. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży wtedy na lokalnej Gminie. W szczególności, sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec: kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą, obłożnie chorych, emerytów i rencistów i osoby posiadającej status bezrobotnego.
Problem komplikuje się jednak, gdy sprawa dotyczy eksmisji osób, które nie miały nigdy umowy najmu do zajmowanego lokalu. Istnieje orzecznictwo Sądu Najwyższego, odmawiające takim mieszkańcom miana „lokatorów” i ochrony przed eksmisją na bruk osób wymienionych wyżej. Chodzi o uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r. – III CZP 66/01, OSNC 2002/9 poz. 109, w której Sąd odpowiada na pytanie:
,,Czy przepisy art. 14 ust. 4, art. 15 i art. 35 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 733) znajdują zastosowanie do osób, które nigdy nie były lokatorami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy lokalu mieszkalnego, którego powództwo o opróżnienie lokalu dotyczy”?
Sąd Najwyższy odpowiedział, iż przepisy art. 14 i 15 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71, poz. 733) mają zastosowanie w sprawach o opróżnienie lokalu tylko przeciwko osobom, które były lokatorami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc były najemcami lokalu lub osobami używającymi lokalu na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności.
Na podstawie tego orzeczenia, sądy rejonowe mogą orzekać o braku uprawnienia do lokalu socjalnego dla osób, które samowolnie zajęły lokal, niezależnie od ich sytuacji materialnej. Eksmitowani znajdujący się w takiej sytuacji nie są jednak całkowicie bezbronni.
Pewne możliwości obrony daje im Art. 24 Ustawy o ochronie praw lokatorów, który stwierdza, iż prawo do lokalu socjalnego może przysługiwać nawet osobie samowolnie zajmującej lokal, jeśli przyznanie lokalu socjalnego byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione. Ten pogląd znajduje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2003 r. – III CZP 41/03, OSNC z 2004 nr 7 poz. 105.
To orzeczenie Sądu Najwyższego może stanowić podstawę do odwołania od wyroku przed Sądem Rejonowym. Osoba odwołująca się od wyroku w pierwszej instancji będzie musiała przed sądem udowodnić, że eksmisja na bruk byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, co ma szanse powodzenia w sytuacji, gdy w rodzinie są małoletnie dzieci, lub osoby przewlekle chore, a utrzymujący rodzinę nie są w stanie osiągnąć wystarczających dochodów, by wynająć mieszkanie na wolnym rynku.
Dodaj komentarz